سرزبانی صحبت کردن یک اختلال گفتاری است که در آن افراد نمی توانند یک  صدا یا چند صدای خاص را به درستی تولید کنند.بسیاری از کودکان به طور طبیعی سرزبانی صحبت می کنند زیرا آنها یاد می گیرند که صحبت کنند و صداهای خاص را تولید کنند واین برای کودکان رایج و معمول است  که سر زبانی صحبت کردن خفیف را داشته باشند، اما بعد از حدود سن پنج سالگی اگر کودک را از ارتباط برقرار کردن دور نگه دارد و باعث پریشانی و اضطرابش شود، دیگر طبیعی در نظر گرفته نمی شود.وباید به وسیله ی یک گفتار درمانگر مورد بررسی قرار گیرد.

انواع سر زبانی صحبت کردن

چهار نوع اصلی وجود دارد:

1.      سرزبانی صحبت کردن بین دندانی(( Interdental lisps:زمانی اتفاق می افتد که فرد زبانش را بین دندان هایش قرار میدهد در حالی که تلاش می کند که صدای "س" یا " ز " را تولید کند، به جای آن هوا را خارج می کند و صدای "ث " را ایجاد می کند.این نوع اغلب به عنوان شایع ترین نوع در نظر گرفته می شود.

2.      سر زبانی صحبت کردن خارج دندانی Dentalised lisps)) :زمانی که فرد زبانش را در مقابل دندان های جلویی قرار می دهد وهوا را خارج می کند ،در نتیجه تلفظ صدای خاص به صورت خفه و گرفته شنیده می شود.

3.      سر زبانی صحبت کردن جانبی Lateral lisps) ):فرد زبانش را به سقف دهان می چسباند و هوا را خارج می کند و یک صدای شل و آرام می سازد.

      4.سر زبانی صحبت کردن کامی( palatal lisps):زمانی که فرد اجازه می دهد که قسمت                 میانی زبانش نرم کام را لمس کند.نتیجه آن صدای "hy" است.

بعضی از انواع آن مثل سرزبانی بین دندانی و خارج دندانی به طور طبیعی در کودکان کوچک تر دیده می شوند.هر کودکی که نوعی از این اختلال را نشان دهد باید به او اجازه داده شود تا سن چهار یا پنج سالگی به صورت نرمال پیشرفت کند.اگر بعد از این زمان،این اختلال هنوز وجود داشته باشد باید توسط  یک گفتار درمانگر مورد بررسی قرار گیرد.سر زبانی صحبت کردن جانبی و کامی در دوران کودکی طبیعی نیستند و در همان وهله اول تشخیص، باید مورد بررسی قرار گیرند.

ارزیابی و تشخیص این اختلال توسط گفتار درمانگر انجام می گیرد.در طول ارزیابی ،دهان بیمار نیزممکن است آزمایش و بررسی شود(تا ببینند که آیا یک دلیل فیزیولوژیکی باعث شده است که فرد نتواند صدای خاصی را تولید کند یا نه) و مهارت های گفتاری و زبانی فرد نیز مورد مشاهده و ارزیابی قرار خواهند گرفت. ممکن است کودکی که دارای مشکل در تولید صداهای خاصی است دارای اختلالات گفتاری دیگری نیز باشد که در این ارزیابی تشخیص داده می شوند.

درمان این اختلال شامل جلسات کوتاه گفتاردرمانی است که اغلب موفقیت آمیز است.جلسات گفتاردرمانی شامل انواع مختلف فعالیت ها و تمرین های گفتاری می شود،که این فعالیت ها به دلایل مختلفی بستگی دارند.مدت زمان جلسه درمانی(معمولا بین نیم تا یک ساعت) ، مکان برگزاری جلسه(در خانه ،مدرسه ویا مکان خصوصی)، سن کودک ،نوع جلسه که خصوصی باشد یا گروهی و نوع اختلال، همه بر این جلسات تاثیر می گذارند.

در طول این جلسات کودک یاد خواهد گرفت که صدایی خاص را تولید کند.زمانی که به مهارت کافی دست یافت ،کودک یاد می گیرد که این صدا را در هجاها، کلمات، عبارات و جملات به کار ببرد.زمانی که کودک توانست تمام جملات را به صورت صحیح و بدون سر زبانی صحبت کردن ، ادا کند،تمام توجه بر روی درست تلفظ کردن صدا ها در مکالمه معمولی متمرکز می شود.در پایان جلسات گفتاردرمانی کودک یاد می گیرد که چطور گفتار خود را کنترل کند وآن را در صورت لزوم تصحیح کند.

ترجمه شده توسط الهه صفاپور